Тӱптестірӧс ипчі

Материал из sostik.info
Перейти к: навигация, поиск

Пір пастух кізі мал хадар чӧріп узубыстыр. Ол узупчатханда, аны пазынаң чылан сағыбыстыр.

— Ам син прай аң-хустың тілін пілерзің,—тіпче чылан ол кізее, сағыбызып,—че аң-хустың тілін пілчеткеніңні пір дее кізее сӧлирге чарабас. Сӧлир ползаң, ӧлерзің.

Ам пастух нан парир. Ибге чидіп, ӱр бе, ас па полғанда, чайлаға кӧзер тус чит килтір. Пастухтың ипчізі пӱчӱрӧ иб ӱстӱнде хурутча. Ікі ызыңас, учух киліп, пӱчӱрӧ чіпчелер. Пірсі чібин дее кӧбізін чирге тӱзірче, пірсі пирбинче.

— Син ноға чирге тӧкчезің?—тіпче.

— Пулар кӧс парыбыссалар, піске азыранарға кирек полар,—тіпче ікінӌізі.

Пастух, оларның іди чоохтасчатханнарын истіп салып, кӱлімсіребіскен.

— Ноо нимее кӱлчезің?—тіпче пастухтың ипчізі.

— Нимее дее кӱлбеем,—тіп, чоохтирға хынминча пастух.

—Чоохтирға хынминча ползаң, маға кӱлгенің полбас па за, кӱлерде алғазың ма?—тіпче.—Андағ полза, мыннаң кӧспеспін. Синнең хонар оңдайым чоғыл,—тіп, ипчізі парарға тирінче.

Хайди даа алдап, пастух ипчізінің узы-пазына сых полбинча. Чоохтаза, ӧл парғадағ, чоохтабаза, ипчізі парыбысхадағ. Чиит абахай ипчізін позыдарға аястығ ағаа.

Чоохтабаанда полбас, ам пастух чоохтирға чарат салды. Ӧлер алнында пірее дее хати тосханӌа азыранып аларға чарат салды.

Амды ол хадар чӧрген чылғызына парды. Чылғызын сӱріп одырып, пір симіс хулун таллап алды. Іди кӧр чӧрзе, таллап алған хулуны ӱзӱгі чох іӌезін не эмче.

— Син ноға іди удаа эмчезің?—тіп сурча іӌезі.

— Хадарчым мині соғарға итче, сохтырар алнында тосханӌа синің сӱдің ізіп аларға,—тіпче хулуны.

— Хайди полып соғар, ит чирі килзе, кирі мал иді дее читпес пе ағаа?—тидір іӌезі.

Пуларның чооғын асхыр истіп салған:

— Синің ноо ниме тееніңдір? Кем чирге итче сині?

Хулуныӌағас асхырға, пастух ызыңастарның чоо-ғын истіп, кӱлімсіребіскенін, хатын тыс полбинчатханын прай чоохтап пирді.

— Хайдағ андағ ниме полӌаң,—тіп кістепче асхыр эзіне,—хырых пии миннең пойла пол полбас, син чалғыс хатыңның узы-пазына сых полбинчазың. Хатың тыс полбазаң, саңай даа ӧлчет, мин хулуным пирбеспін!

Іди тібинең, асхыр, ӧрін айландырып, чазызар нандыра сӱр чӧрібіскен, эзіне пирбин.

Пастух, ибіне айлан киліп, хатын чыртыпча. Чох паза пір дее ниме сурбаспын теенче чыртхан. Аның соонаң олар, чайлағларынзар кӧзіп, часкалығ, амыр-чабас чуртабысханнар.

Пастух таа, ипчізі дее хырыс-табыс итпеен тіп чоох-чаах истілчедедір.

Примечание

"Тӱптестірӧс ипчі" тіп нымах М. К. Добровтаң пазылған. Пу нымахтың вариантын Н. Ф. Катанов, 1890 ч. пазып, 1907 ч. публиковать полған. "Образцы народной литературы тюркских племен" тіп тоғысты кӧр. СПБ., 1907 чыл, 447 №, 454 стр.